Glutenvrij eten, glutenintolerantie of coeliakie – zo zit het

 In Gezondheid, Voeding

Glutenvrij eten, soms vind ik het lastig om er over te beginnen. Het blijft een beetje controversieel. Niet omdat het daadwerkelijk onzin is (juist niet zelfs) maar omdat veel mensen niet helemaal begrijpen hoe een glutenintolerantie nu precies werkt en wat er allemaal in je lichaam gebeurt wanneer je gluten eet. Uiteraard leg ik graag aan je uit hoe het écht zit, zodat jij voor jezelf kunt bepalen of glutenvrij eten iets voor jou is, of juist niet.

Feit is dat er behoorlijk veel mensen zijn die allerlei klachten krijgen wanneer ze iets met gluten erin eten. Coeliakie (een auto-immuunziekte) geeft daarbij de meeste klachten, maar er zijn genoeg mensen die zonder coeliakie te hebben niet zo fijn reageren op gluten. Ze krijgen bijvoorbeeld buikpijn, hoofdpijn, een wisselende stoelgang of stemmingswisselingen. Of het lukt maar niet om af te vallen (of juist om aan te komen).

Wanneer je eenmaal voor jezelf hebt bepaald dat je een tijdje glutenvrij wilt gaan eten, word je ook nog eens geconfronteerd met de mening van anderen daarover en de verschillende vooroordelen/misvattingen die hierover de ronde doen.

Iemand mailde me met het volgende dilemma:

“Ik hoor veel mensen zeggen dat je niet zomaar mag stoppen met gluten als je niet intolerant bent. Je zou, na het mijden van gluten, nadien helemaal geen gluten meer kunnen verdragen waardoor het leven alleen maar moeilijk wordt.. vaak komen er heel wat voedingsmiddelen in contact met gluten en dat zou dan zelfs al voor problemen zorgen; dat heb ik nu immers niet, en lijkt me inderdaad onbegonnen werk en véél stress!”

Gelukkig klopt dit niet. Ik leg het je uit.

Wat zijn gluten?

Gluten zijn eiwitten die in bepaalde graansoorten worden gevonden. Wanneer gluten in de darm aanwezig zijn wordt het lichaam getriggerd om zonuline af te geven: een stofje wat ervoor zorgt dat de openingen tussen de cellen in de darmwand groter wordt. Er ontstaat dan een lekkende darm. Dit chemische proces vindt in ieder lichaam plaats, of je nu wel of niet intolerant bent voor gluten.

Een lekkende darm betekent dat er niet volledig verteerde stukjes voeding én bacteriën in het lichaam kunnen komen die daar niet horen. Dat kan een reactie van het immuunsysteem tot gevolg hebben – er zijn tenslotte stoffen in je lijf die er niet zouden moeten zijn en daar moet tegen worden gevochten. Er kan daarbij een chronische laaggradige ontsteking ontstaan. Veel mensen ervaren dit als vermoeidheid, hoofdpijn, gewichtstoename (vooral rondom de buik) of vervelende klachten die maar niet over gaan. Hoe groter je intolerantie voor gluten, des te heftiger de ontstekingsreactie die optreedt wanneer je dit eet. Ik heb het hierbij overigens niet over coeliakie – daarbij treedt er een auto-immuunreactie op die zo heftig is dat het darmslijmvlies ernstig wordt beschadigd. Heb je geen coeliakie maar ben je wel gevoelig voor gluten dan gebeurt dit niet.

Glutenvrij eten - tarweveld

Wat gebeurt er wanneer je glutenvrij eet?

Zou je een tijdje geen gluten eten (minimaal 30 dagen is aan te raden) dan krijgen je immuunsysteem en darmflora de tijd om zich te herstellen. Een natuurlijk voedingspatroon kan dit proces nog extra ondersteunen. Vervolgens kun je weer iets met gluten introduceren om je zien hoe je daar op reageert. Die reactie verschilt enorm per persoon. De een heeft nergens last van en kan gerust af en toe iets met gluten eten (uiteraard met de kennis over het effect wat gluten op het lichaam heeft in het achterhoofd). De ander reageert er juist erg heftig op.

Veel mensen denken dat je heftiger reageert op gluten er ineens helemaal niet meer tegen kunt terwijl er voorheen geen sprake was van een intolerantie. Dat is echter niet waar. Wie na (bijvoorbeeld) 30 dagen weer gluten introduceert en daar intolerant op reageert, had daarvoor ook al een bestaande intolerantie.

Compensatiegedrag van het lichaam

Stel je eens voor dat je dag in dag uit schoenen draagt die pijn doen aan je voeten. Dat is niet fijn. De eerste keer voel je heel goed dat ze niet lekker zitten en loop je te strompelen. Maar na een tijdje gaat de pijn vanzelf over en went je lichaam eraan. Dat betekent niet dat die schoenen nu wel geschikt zijn voor jouw voeten – je voeten vergroeien, tenen gaan krom staan en je krijgt eeltknobbels. Je lichaam past zich zo goed mogelijk aan deze situatie aan.

Zo werkt dat ook met gluten. Je lichaam gaat compenseren. Want waarom zou het heftig reageren op iets wat je klaarblijkelijk heel erg vaak eet? Je lijf doet er dus alles aan om nog steeds zo goed mogelijk te functioneren, ondanks een minder ideaal voedingspatroon.

Zo ook met de pijnlijke schoenen. Stel dat je 30 dagen lang helemaal geen schoenen aan hoeft en je kunt heerlijk op blote voeten rondlopen. Je voeten krijgen weer de ruimte en gaan langzaamaan weer staan zoals ze horen te staan. Trek je vervolgens de pijnlijke schoenen weer aan, dan doen deze ineens heel veel meer pijn aan je voeten dan toen je ze al jaren aan had gehad. De schoenen zijn niet veranderd, maar je lichaam heeft ineens weer de kans gehad om te voelen hoe ze écht zitten en geeft dus nu weer het signaal af dat deze schoenen geen goed idee zijn.

Eet je dus na 30 dagen weer iets met gluten, dan krijgt je lijf de kans om te reageren zoals het daadwerkelijk reageert op gluten. Het hoeft dan niet meer te compenseren. Daardoor kan die reactie op gluten inderdaad ineens veel heftiger zijn dan je had gedacht, en dat is misschien vervelend, maar het is wel belangrijk om daar naar te luisteren.

Glutenvrij eten, is het iets voor jou?

Ons lichaam is ontzettend slim en het geeft precies aan waar je wel en niet tegen kunt. Reageer je dus heftig op gluten? Dan is het voor jouw lichaam geen goed idee om gluten te eten. Heel simpel. Ik begrijp maar al te goed dat het niet leuk is om ineens heftig te reageren op een bepaald voedingsmiddel. Ineens kun je niet meer zomaar een broodje eten of pizza bestellen.

Aan de andere kant is het wel zaak om je af te vragen wat écht belangrijk voor je is. Is dat luisteren naar je lichaam en ervoor kiezen om jezelf goed te voeden op de manier die bij jouw lichaam past? Zodat je lekker in je vel zit, energie hebt en jezelf kunt focussen op goede gesprekken met degenen die belangrijk voor je zijn. Of vind je het belangrijker om een broodje of pizza te kunnen eten omdat je geen zin hebt om te koken of om de salade van het menu te kiezen?

Gezond eten, en in dit geval glutenvrij eten, is wennen maar makkelijker dan je denkt. Er zijn zó veel manieren om lekker en gezond te kunnen eten. Mijn missie is om dat zo makkelijk mogelijk te maken. Ik vond het zelf ook best frustrerend toen ik erachter kwam dat bepaalde voeding voor mijn lijf nu eenmaal niet geschikt is en dat heb ik opgelost met het maken van lekkere recepten.

Kortom:

Stoppen met het eten van gluten kun je zomaar doen, er is niemand met een ‘tekort aan gluten’. Je weet vaak pas of je intolerant bent wanneer je een tijdje geen gluten eet. Hoe je gaat reageren wanneer je daarna wél weer iets met gluten eet, is vooraf niet te voorspellen. Je bepaalt zelf of jij het de moeite waard vindt om dit uit te proberen want het kan inderdaad betekenen dat je er heftig op gaat reageren en je gluten zult willen vermijden.

Recent Posts
Comments
  • Avatar
    Willemijn
    Beantwoorden

    Hallo Marinka,

    Ik wil even reageren op je artikel. In principe klopt het wat je zegt, maar ik zou er graag aan willen toevoegen dat, als je verwacht dat je glutenintolerant bent, is het zaak om eerst even langs de huisarts te gaan voor een bloedtest en gen-test.
    Wanneer je eerst 30 dagen stopt met gluten eten, en je daarna dus een heftige reactie krijgt, is het goed mogelijk dat je toch coeliakie hebt. Voor een biopt, een diagnose en vervolgcontroles zal je eerst weer 6 weken gluten moeten eten, wat een ontzettende straf is. Vandaar dat ik mensen het altijd afraadt, en eerst even langs de huisarts stuur. Komt er niks uit? Dan ben je vrij om te experimenteren wat je wil, uiteraard. Maar dan weet je ook of je je leven lang glutenvrij MOET eten, en op kruisbesmetting MOET letten, of niet.

    Groet,

    Willemijn

Leave a Comment

Deze website maakt gebruik van cookies om inzicht te krijgen in de werking en effectiviteit van de website. Lees meer: Cookies & Privacy

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten